CO TO JEST ALERGIA?
Każdy z nas jest narażony bezustannie na kontakt zarówno z różnymi cząsteczkami obecnymi w otoczeniu, jak i dostającymi się do organizmu. Nie pozostajemy bierni, ponieważ układ immunologiczny (inaczej zwany odpornościowym) cały czas sprawdza, czy cząstki dostające się do naszego wnętrza nie są przypadkiem agresorami. Jeżeli układ immunologiczny uzna jakiś czynnik za wroga, wówczas zaczyna walczyć, a my zauważamy pojawienie się dolegliwości.
Układ immunologiczny każdego z nas reaguje w różny sposób. Dla jednego wrogiem będą roztocza kurzu domowego, dla innego białka zawarte w pokarmach, a prawidłowo reagujący układ immunologiczny nie zna za agresora żadnego z tych czynników.
Kiedy pojawia się alergia? Kiedy organizm traktuje jak wrogów różne substancje obojętne dla zdrowia. I te nieprawidłowe reakcje układu immunologicznego nazywamy alergią.
Alergia jest nieprawidłową odpowiedzią organizmu na różne czynniki obojętne dla zdrowia.
ROLA UKŁADU IMMUNOLOGICZNEGO
Aby zrozumieć, co się dzieje w organizmach osób cierpiących z powodu alergii, należy poznać podstawowe informacje na temat prawidłowo funkcjonującego układu immunologicznego (odpornościowego).
CO TO JEST UKŁAD IMMUNOLOGICZNY?
Jest to układ, do którego zaliczamy kilka narządów (szpik kostny, śledziona, węzły chłonne) oraz różnorodne komórki mające na celu zapewnienie nam prawidłowej reakcji zarówno na elementy otoczenia, jak i własnego organizmu. Reakcje te mogą być bardzo zróżnicowane - od akceptacji (wiem, że jesteś prawidłową komórką organizmu i nic ci nie zrobię), do agresji i walki (oto pojawił się wróg w postaci wirusów i bakterii, należy ogłosić mobilizację i rozpocząć walkę).
Szpik kostny - to miejsce, gdzie powstają wszystkie komórki układu immunologicznego. Dlatego zanik szpiku kostnego jest poważnym schorzeniem mogącym doprowadzić do utraty odporności. Większość komórek opuszcza szpik już w formie dojrzałej i zdolnej do pełnienia swojej funkcji (limfocyty B, granulocyty, monocyty), natomiast komórki takie jak limfocyty T wychodzą ze szpiku w formie niedojrzałej. Aby osiągnąć pełną dojrzałość i zróżnicowanie, muszą jeszcze przejść przez grasicę.
Grasica - to narząd położony w klatce piersiowej na wysokości górnej części mostka. Do 10 roku życia osiąga swoją maksymalną wielkość (waży ok. 40 g), a następnie stopniowo ulega zmniejszeniu. W grasicy dojrzewają limfocyty T, czyli podstawowe komórki ukł. immunologicznego. Tutaj uczą się rozpoznawać komórki własnego organizmu jako elementy nieszkodliwe, poznają wirusy, bakterie, inne elementy otoczenia. Im w tym okresie więcej nowych składników, tym nauka pełniejsza, bo raz rozpoznana cząsteczka pozostaje w pamięci ukł. immunologicznego na zawsze. Tez limfocytów T, które nie nabędą zdolności rozpoznawania obcych cząstek lub będą rozpoznawały własne komórki jako wroga, podlegają w większości eliminacji.
Węzły chłonne - to magazyny komórek ukł. immunologicznego. Ale nie tylko pełnią rolę przechowalni bagażu. W węzłach limfocytom T są pokazywane różne antygeny, które dostały się do organizmu i zapada decyzja o rodzaju odpowiedzi immunologicznej.
W organizmie istnieją też skupienia tkanki limfatycznej związane ze skórą, błonami śluzowymi układu oddechowego i pokarmowego, czyli miejsca w pierwszej kolejności narażone na kontakt z alergenem.
Układ immunologiczny swoje zadania realizuje poprzez komórki i wydzielane przez nie różnorodne cząsteczki. Podstawowymi komórkami tego układu są limfocyty, czyli jedna z populacji białych krwinek produkowana w szpiku kostnym. Limfocyty są zróżnicowaną grupą komórek pełniących różne funkcje - jedne z nich wywołują reakcje pożądane dla organizmu, inne nie są mile widziane, bo na przykład odpowiadają za pojawienie się alergii.

Z powodu dolegliwości o podłożu alergicznym cierpi ok. 10 - 25% populacji i liczba ta stale rośnie.

Liczba chorych na alergię podwaja się co 10 lat.

Częściej chorują kobiety niż mężczyźni.

Większy odsetek chorych to ludzie młodzi (nawet do 40%).
Zachorowalność zmienia się w bardzo różny sposób w zależności od kraju lub regionu. W Australii na przykład zachorowalność na astmę wzrosła z 19% (lata '60 XX wieku) do 46% (1990 rok). Wpływ niewątpliwie ma stopień rozwoju społeczeństwa - im bardziej bogate żyjące w mniejszych rodzinach z licznymi nawykami higienicznymi, tym więcej alergii. W Polsce choruje ponad 8% dzieci i 5,6% dorosłych (są to dane sprzed kilkunastu lat).
Immunolodzy jednej z przyczyn tej zwiększonej zachorowalności upatrują w zasadniczej zmianie warunków życiowych. Dawniej, gdy warunki życiowe niewiele miały wspólnego z higieną, nasz układ odpornościowy walczył z bakteriami, wirusami, pasożytami. Czyli był zapracowany. Teraz dezynfekujemy, sprzątamy, czyścimy, co się da, a nasz układ, nie stykając się z rzeczywistymi wrogami, atakuje bądź nasze własne komórki (i wówczas pojawiają się tzw. choroby autoimmunologiczne), bądź na przykład pyłki roślin zupełnie dla nas nieszkodliwe (i rozwija się alergia).
Może to brzmi dziwnie i wygląda jak pochwała życia w brudzie, ale wniosek nasuwa się taki - konieczne jest zapewnienie zajęcia komórkom odpornościowym (walka z rzeczywistym wrogiem), aby nasz układ immunologiczny nie ulegał wypaczeniu.
ALERGENY
Są to cząsteczki najczęściej o budowie białkowej, które u osób uczulonych wywołują reakcje alergiczne niewystępujące u osób zdrowych.
Co może być alergenem? Lista jest ogromnie długa i systematycznie się rozszerza. Są alergeny zawarte w pokarmach, lekach, pyłkach roślin, jadach owadów błonkoskrzydłych, grzybach pleśniowych, kurzu, wydalane przez zwierzęta. Niektóre z nich spotykamy w środowisku pracy, gdzie wywołują alergie zawodowe. Wnikanie alergenów do naszego organizmu może nastąpić przez skórę (tym łatwiej, im bardziej uszkodzona), przez błony śluzowe, przewód pokarmowy lub układ oddechowy. Im większe stężenie cząsteczek uczulających, tym większe prawdopodobieństwo wystąpienia objawów.
Co uczula?
Pyłki

drzewa
- leszczyna, olcha -- luty-marzec
- brzoza, topola -- kwiecień

trawy -- II połowa maja-czerwiec (czasem do połowy lipca)

chwasty
- bylica --koniec lipca-wrzesień (największe stężenie w sierpniu)
- babka -- maj-lipiec
Alergeny całoroczne

alergeny kota -- w ślinie, wydzielinie gruczołów łojowych, moczu, przenoszone na sierści

alergeny psa -- w ślinie, moczu, odchodach, krwi, złuszczonym naskórku

alergeny gryzoni (mysz, szczur, świnka morska) -- w moczu

roztocza kurzu domowego -- w odchodach

zarodniki grzybów pleśniowych
Alergeny jadu owadów błonkoskrzydłych

osowate

pszczołowate

mrówkowate
Alergeny pokarmowe
Dodatki do żywności mogące zaostrzać objawy alergii:

Siarczany: E220, E221, E222, E223, E224, E225, E226, E227 -- występują w napojach gazowanych, kiełbasie, hamburgerach, suszonych owocach, warzywach, winie, piwie, marynatach

Kwas benzoesowy i inne benzoniany: E210, E211, E212, E213, E214, E215, E216, E217 -- występują w napojach gazowanych, owocach, miodzie

Tartrazyna: E102 -- występuje w napojach gazowanych, słodyczach, sosach
Isnieje grupa pokarmów, po których zjedzeniu obserwowane są reakcje alergiczne zdecydowanie częstsze niż po zjedzeniu innych. Należą do nich mleko krowie, orzeszki ziemne, jajko kurze, owoce, ryby, owoce morza.
Są również pokarmy, które wywołują reakcje alergiczne, ponieważ zawierają dużo histaminy (a nie dlatego, że są alergenami). Tak działają na przykład sery żółte i pleśniowe, truskawki, wino czerwone, ryby.
